www.conag.org
baslikk

H O M E

AMACIMIZ
Kısa Filmler
Resimler
Türküler
Haberler
Tarihce
Yöremiz
Inanç
Gelenekler
Yemekler
Masallar
Ulaşım
Dernek
Şiirler
Taziye
Düğünler
Makaleler
Ziyaretci Sayfası
Linkler
Downloads
Kontak (e-mail)



 

Kutsal dağ SILBUS

 
   
 

Klampox´dan Tari ve Sılbus

Aşağıda görünen Yayladere (eski Xolxol köyü)  ilçesidir

 

 
   

Jı xızırê Sılbusê ra dua

Ya xızırê Sılbusê! Xudîyê bêkesan
jı mıra şayan be!
Kalım ıdî. Tênê mame.
Ketıme bextê te.
Yaaaaa xızırê xızıran jı mınra yardım ke
Çı dıbî zarên mın jı mıra êdî şunda weyn.

Ya xızır!
Çıma, ew daxazîya mın çend salın lı darê da
wer gıredayî maye?
Gegan bawer dıkım ku, te jî ez bîrkırıme!
Ya xızır!! Husênê mın bawê ser terkîya hespê xwe yê sîs û jı mınra şunda weyn.
Tenê carıkê bı çawê saxî wî bıbînım bese!
Ya xızır me bîrmeke

Türkçe tercümesi:

Sılbus Hızırına Dua

Eyy Sılbusın Hızırı, Düşkünlerin sahibi.
Hızırların şahı bana bir kez daha görün.
Yaşlandım ve tek başıma kaldım buralarda.
Düşmüşüm bahtına
Ya hızır bana yardımcı ol
Çocuklarımı bana geri getir.

Ya Hızır.
Dileğim yıllardır düğümlenmis kalmış şu ağaçta
Bazen senin de beni unuttuğunu düşünüyorum
Ey Hızır Hüseynimi beyaz atının terekesine al
ve bana geri getir!
Ölmeden bir kez olsun onu göreyim onu.
Ya hızır bizi unuttma

 

   
  Yukardaki yakarış Sılbusin 3000 metre yüksekliğindeki doruğunda annelerin yaptığı tipik bir dua örneğidir. Yöre insanları hasret ve dertlerinin son bulması icin Sılbus dağının Hızırından yardım isterler. İnaca göre Sılbus hızırın mekanıdır. İnsanlar onun beyaz bir atın üstünde yıldirım hızıyla düşkünlerin imdadına geldiğine inanirlar. O fakirin, çaresizin ve düşkünün dostudur. Yöre insanı alevi olsun, suni veya hristiyan olsun burayı ziyaret ederler. İsteklerini bu dağın başında mum yakarak ve ip bağlıyarak dile getirirler. Sılbus eskiden bu yörde yaşayan hristiyan Ermenilerin de en önemli ziyaret yeri idi. Doğanın bu şekilde kutsanması hristiyanlık ve islam öncesi inançlardan kaynaklanır.    
 
 



Sılbus'un doruğunda dilek ağacı

 

 


S
ılbus'un ikinci zirvesi kahverengi taşlarla
örtülüdür

 

 

Eskiden kurbanlar Sılbus'un yüksek zirvesine getirilir ve orda kurban edilirlerdi. Son yıllarda kurbanlar aşağıda bulunan çeşmenin başında kesiliyor.

Yayladere ve Nazmiye sınırında bulunan Sılbusun ikinci zirvesinin kuzey yamacında auğustos da dahi kar erimez. Yılların karı bir birine kavuşur. Zirveye tırmandıkca evliya görünümü arzeden dikilmiş taşlar insani mistik bir ruh haline sokar. Bu taşları dikenler kalplerinden isteklerini dile getirirler ve bu isteğin yerine geleceğine inanırlar.

 

 
Doruğa tırmanırken dikilen taşlar
 
Sılbusun 2. doruğunda auğustosta bile kar erimez
 


Sılbus ve Tari dağlari ikiz kardeş gibi yanyana göklere uzanırlar. Yöre insanları onların birbirine kızgın iki kardeşe benzetirler. Halk arasında anlatılan mitolijik hikayelere göre; Bölgenin yabancı isgalciler tarafınden elegeçirilmek istendiği bir savaşta,
Sılbus' tan düşman güclerine ateş eden topların seslerı duyulmuştur. Sılbus düşmana direnirken,Tari kardeşinin yardımına gelmez. Kendisini yalnız bıraktığı için Sılbusun beduasına uğrar. Bu bedua nedeniyle Tari'nin zirvesi günün birinde darmadağan olur. Gerçektende Tar'inin tepesi zirveden ziyade bir düzlüğü andırır.


Sılbus Peri Vadisinin en önemli ziyertidir. Sılbus'un tepesinde onlarca insanın geceleri barınabileceği


 


sığınma yerleri onlarca yıldır bozulmamış bir şekilde duruyorlar.
İnsanlar üç kez Sılbus'un doruğuna ç ıktıklarında inançlarına göre görevlerini yerine getirmiş sayılırlar.

Eskiden insanlar yük hayvanları ile ihtiyaçlarını beraberinde alıp, bir gece dorukta yatarlarmış. Bugün bunu yapan köyler hala mevcutdur. Sılbus'un doruğu soğuk olduğu için taşlarla çevrilmis üstü açık bölmeler yapılmıştır. Bu bölmelerde beraberinda getirdikleri cacım ve yorganlarla sabahlarlarmış. Geceleri türkü söyleyip oynarlarmıs. En güzel yanı ise sabahleyin Sılbusun doruğunda şafakla gün doğuşunu yakalamak olsa gerek.

 

 

Sılbus veya Surp Luys


2004 Nisan ayında Sılbus
http://www.bolsohays.comsayfasından Sılbus veya Ermenicesi Surp Luys (Kutsal ışık) dağının geçmişte komşularımız Ermeniler için önemini anlatan bir bölümü buraya aktarıyoruz:   
Sılbus'un doruğundan dilek taşları ve güneye bakış  

  
   

„Vartavat Kigi’da da büyük bir coşkuyla kutlanırdı. Bu kentin batısında , Dersim yakınlarında sivri , çift zirveli Surp Luys (Kutsal Işık) dağı yükselir.Bu yöre halkının dağa saygısı o kadar büyüktür ki en büyük yemini ‘Surp Luys‘ un zirvesi üzerine ederler, bu dağda , adak günlerinde doğanların Tanrı vergisi kabiliyetler taşıdığına inanırlar ve onları Varteres (Gül Yüzlü) adıyla vaftiz ederlerdi. Surp Luys dağı ziyareti ise başlı başına bir törendi. İnsanlar günler öncesinde adak hazırlıklarına baslarlardı. Temizlik yaparlar , bayramlık giysi ve çamaşırları ortaya çıkarır, katı yiyecekler ve lavaş (tandırda pişirilen yufka ekmeği) hazırlar, yoksullara yiyecek ve giyecek armağan ederlerdi. Dargın veya küskünler barışmadıkça adağın kabul edilmeyeceğine inanırlardı. Pazar günü , güneşin doğuşundan çok önce yayan yola çıkılır,  kadın ve kızlar çoğu kez yalınayak yürürdü. Tanyeri ağarmadan Soğukpınara (Pagakhpür) varılıp kahvaltı hazırlanırdı. Pınara ilk ulaşanın diğerlerini ıslatma hakkı doğardı. Daha sonra, söğütlerle kaplızirveye bir saate ulaşırlar, agaçların kutsallığına inandıklarindan onların bir tek dalına bile zarar vermekten kaçınırlardı. Zirveye varanlar, din ve dil farkı gözetmeden secde eder , toprağa yüz sürüp taşları öperlerdi. Dağ öylesine yüksek ve çevreye hakimdi ki 360 köyü ile tüm Kiği gözler önüne serilir hatta dürbünle bakıldığında Palu bile görünürdü. Surp Luys dağının yamaçlarındaki kayalıklarda ise bazıları yüzlerce insan barındırabilecek büyüklükte mağaralar vardı. Bu mağaralardan birinde din görevlisinin kutsadığı tuzu adaklık hayvanlara yedirirlerdi. Ancak bu ayinden sonra kurbanlar kesilebilirdi.

http://www.bolsohays.com ayfasından Sılbus veya Ermenicesi Surp Luys ile ilgili geniş bilgi edinebilisiniz.

 

       

 

created by conag team
Kurdî   TürkçeEnglishDeutschDeutschTürkçeEnglishKurdî